Legal Opinions


Vrijspraak Cornegoor nog niet beslist

Maakte ook het Hof een ‘Oenige vergissing’?

18 februari 2015

De Hoge Raad heeft 17 februari jongstleden, na bijna twee jaar sinds de laatste uitspraak, de vrijspraak van valsheid in geschrifte door procesadvocaat Jacob Cornegoor terugverwezen naar het Haags Gerechtshof. Deze heeft volgens de Hoge Raad te gemakkelijk aangenomen en onvoldoende gemotiveerd dat de informatie die Cornegoor in 2004 verstrekte aan de toenmalige directeur van het Rotterdamse Havenbedrijf geen opzettelijke fout (valsheid in geschrift) betrof.

In hoger beroep was er 240 uur werkstraf, een boete van 50.000 euro en een voorwaardelijke celstraf van een half jaar tegen Cornegoor geëist. Hij werd hiervoor echter door zowel de rechtbank (11 maart 2010) als later het gerechtshof op 17 april 2013 vrijgesproken. Het hof oordeelde dat hij weliswaar opzettelijk onjuiste legal opinions opstelde, maar dat die stukken als geheel niet als een vals geschrift in de zin van de wet zijn aan te merken.

Het hof oordeelde dat Cornegoor weliswaar een fout (“…een oenige vergissing” dixit Cornegoor) had gemaakt, maar dat daarmee nog geen sprake was van opzettelijke valsheid in geschrifte. Het OM kon zich niet vinden in de uitspraak en de onderbouwing, en tekende daarom cassatie aan.

In eerste aanleg was de Rotterdamse rechtbank van oordeel dat Cornegoor weliswaar ‘weinig kritisch was geweest’ maar dat hij de documenten niet met opzet valselijk had opgemaakt. Volgens het hof was dit echter wel het geval. ‘…Van de verklaring van de verdachte dat hij bepaalde teksten over het hoofd heeft gezien en dat hij dus een ‘oenige’ vergissing heeft gemaakt, kan geen sprake zijn.’ Maar dat zo’n document onjuist is opgemaakt, wilde volgens het Hof nog niet zeggen dat er in de zin der wet sprake is van valsheid in geschrifte: Cornegoor werd daarom ook door het Gerechtshof op alle punten vrijgesproken.

Van de drie cassatiemiddelen die het OM aanbracht, slaagden er twee. ‘s Hof’s motivering dat de legal opinions niet als vals kunnen worden aangemerkt, en dat geen sprake was van opzet bij het valselijk opmaken van een geschrift, moet op last van de Hoge Raad opnieuw worden onderzocht, èn beoordeeld.

Het hof in Den Haag zal zich nu, na bijna zes jaar sinds aanvang van dit proces, opnieuw moeten buigen over de kwestie.


 

Vrijspraak voor Cornegoor

Opzettelijk onjuist maakt nog geen valsheid in geschriften

18 april 2013

Het Gerechtshof Den Haag heeft gisteren (17 april) Jacob Cornegoor vrijgesproken van valsheid in geschrift. Dit werd bekend op de ochtend dat Joep van den Nieuwenhuyzen zich voor de Rotterdamse rechtbank in de zaak ‘Golf’ steekhoudend verweerde tegen de aanklachten faillissementsfraude en benadeling van schuldeisers. Cornegoor werd verweten dat hij betrokken was bij het vals opmaken van legal opinions en certificates die betrekking hadden op garanties van het Rotterdams Havenbedrijf ten behoeve van financieringen aan bedrijven van Joep van den Nieuwenhuyzen.

Het Gerechtshof in Den Haag oordeelt dat de verdachte niet tezamen en in vereniging met Van den Nieuwenhuyzen en Scholten heeft geopereerd en wordt hij dus van het hem tenlastegelegde vrijgesproken:

“…Ten aanzien van zijn individuele rol oordeelt het hof dat hij bepaalde onderdelen uit de tenlastegelegde legal opinions weliswaar opzettelijk onjuist heeft opgesteld, maar dat dit niet maakt dat de legal opinions in zijn geheel als een vals geschrift in de zin van de wet zijn aan te merken. De verdachte is eveneens vrijgesproken van het valselijk opmaken van de overige hem tenlastegelegde documenten.” aldus het gerechtshof in een persbericht.

De rechtbank in Rotterdam had de verdachte eveneens van alle hem tenlastegelegde feiten vrijgesproken. Waar de rechtbank heeft overwogen dat de verdachte geen voorwaardelijk opzet heeft gehad op het valselijk opmaken van de tenlastegelegde documenten en dat hij deze destijds onder grote tijdsdruk heeft opgesteld, oordeelt het hof dat dit onaannemelijk is;

“…Van de verklaring van de verdachte dat hij bepaalde teksten over het hoofd heeft gezien en dat hij dus een ‘oenige’ vergissing heeft gemaakt, kan naar het oordeel van het hof geen sprake zijn. Van hem mag als professionele opiniegever een zodanige onderzoeksverplichting worden gevergd dat hij beter onderzoek had moeten doen. Nu hij dit heeft verzuimd, heeft de verdachte bepaalde tenlastegelegde documenten opzettelijk onjuist opgemaakt. Het enkele feit dat een document opzettelijk onjuist is opgemaakt, maakt echter nog niet dat de documenten valse geschriften in de zin van de wet zijn. Al met al wordt de verdachte van alles vrijgesproken.”

In het arrest van februari 2011 in de zaak Commerzbank/Havenbedrijf Rotterdam, maar ook in het arrest Residex Capitol/Havenbedrijf Rotterdam van juli 2008 besliste het gerechtshof in Den Haag dat de bestreden garanties bovendien nietig waren wegens strijd met de wet, omdat de garanties niet waren aangemeld als staatssteun bij de Europese Commissie; verboden staatssteun. Ook hier had de jurist verzuimd onderzoek te doen in zijn certificates en opinies. Juridische opinies schrijven is een ondankbare en tijdrovende taak. Geen belangen om voor te strijden. Iets wat advocaten echter maar moeilijk kunnen laten.

De Opinies waren overigens in opdracht van Commerzbank opgesteld, die vertrouwen stelde in de deskundigheid van een bekend kantoor als Spigt. Scholten had, zo verklaarde Cornegoor tijdens de hoorzittingen, wel om een kleine aanpassing gevraagd in een van de laatste versies van deze opinies.

Dat het kantoor van Spigt de huis-advocaat was van van den Nieuwenhuyzen zal toeval geweest zijn.


Joep van den Nieuwenhuyzen en Willem Scholten bij Hanneke Groenteman

1 februari 2013

De Haven-processen

De omstreden legal opinions in het Havenschandaal, die dienden tot toetsing van o.a. bevoegdheden van individuele bestuurders om bankgaranties te verstrekken, (waarvoor Jacob Cornegoor, partner bij Spigt Litigations, voor het gerechtshof in Den Haag moet verschijnen) hebben diverse investeringsbanken destijds ter harte genomen, zo blijkt uit aangevoerde documenten uit het vooronderzoek van het OM.
Het kantoor (voorheen Spigthoff advocaten) dat de opinions opstelde had zowel de wederpartij, als ook belanghebbenden als cliënt. Alleen Staal Bankiers sloeg deze litigieuze adviezen in de wind.
Waar de meeste banken hun beste mensen zetten op het toetsen van complexe producten en hoe ze te verkopen, zette Staal zijn mensen aan de achterdeur en controleerde de recommandatiebriefjes van commerciële juristen.

Tweede zittingsdag

Commerzbank, maar ook Rabobank en Barclays hebben op basis van dergelijke documenten vertrouwd op de bevoegdheid van Havenbedrijf Rotterdam om zelfstandig (zonder toestemming van de commissarissen) garanties af te geven, en daarop leningen verstrekt (een kleine 107 miljoen) aan bedrijven van Joep van den Nieuwenhuyzen. Dit blijkt uit een dikke stapel bewijsstukken die deze donderdag ter zitting zijn aangehaald in de inmiddels derde zittingsdag van dit proces in tweede instantie. Onder de stoffige documenten uit het strafdossier (na acht jaar worden ze zelfs op de harde schijf stoffig) duikt een brief op die al meer dan een decennium geleden verstuurd was door Staal Bankiers, naar aanleiding van een legal opinion en een certificate ten behoeve van een lening aan SS Rotterdam (oorspronkelijk een project van Joep van den Nieuwenhuyzen en Willem Scholten) van zo’n twaalf miljoen gulden. Staal Bankiers kende als enige geen waarde toe aan een opinion die afkomstig was van de huisadvocaat van de aanvrager, die bovendien klakkeloos was gebaseerd op het aangehechte certificate dat door dezelfde opstellers was ondertekend.

Wat zijn legal opinions? (bijlage)

Legal Opinions worden vaak afgegeven door grotere advocatenkantoren; Een langdradig en formeel document met een uitgebreide samenvatting van de opdracht, gevolgd door een oneindige opsomming van de bestudeerde documenten, waarop een zuinige conclusie volgt met veel lange bijzinnen. Een goede ‘LO’ is zo dik en lijvig, dat de RvC er niet doorheen komt, en wordt daarom door sommige kantoren weleens gebruikt om jonge advocaten te leren veel woorden te gebruiken voor weinigzeggende zinnen.
Het zijn veelal buitenlandse bedrijven die hierom vragen omdat deze vaak geen kennis hebben van het lokale recht. Zij hebben daarom een beeld nodig van de juridische situatie, op basis waarvan zij hun beleid kunnen bepalen.
Zij willen, kortom, zekerheid. Over het algemeen zijn slechts partners binnen een advocatenkantoor bevoegd tot het afgeven van een legal opinion. Het kan om uiteenlopende juridische vragen gaan:

  • Zijn meneer X en meneer Y wel directeuren en hebben ze vertegenwoordigingsbevoegdheid voor de transactie?
  • Voldoet de onderneming aan de milieu-eisen?
  • Zijn er nog arbeidsrechtelijke claims?
  • Is de vennootschap verwikkeld in een juridische procedure of geschil?
  • Is er faillissement of surseance aangevraagd?

Advocaten moeten echter goed in de gaten houden waarover ze adviseren. Zo mag een Nederlandse advocaat slechts uitspraken doen over Nederlands recht (of internationaal/Europees recht), aangezien hij dat heeft gestudeerd. De stukken van de Kamer van Koophandel kunnen bovendien verouderd zijn. Ook kan faillissement zojuist, of een dag eerder, zijn aangevraagd en nog niet verwerkt zijn. Of het kan een uur ná het afgeven van de Legal Opinion aangevraagd zijn (faillissementen hebben terugwerkende kracht tot middernacht). Advocaten zullen dus zeer veel voorbehouden moeten maken omdat ze anders aansprakelijk kunnen worden gesteld door een klant die op een fout advies afgegaan is. De meeste grotere kantoren geven jaarlijks tientallen tot honderden Legal Opinions af.

Circulariteit

“Het certificate dat bij een opinion hoort, vertegenwoordigt het standpunt van de bestuurder die de garantie geeft in een dergelijke transactie (in casu Willem Scholten). Zonder dit document heeft de legal opinion geen waarde en andersom,” zo stelde de verdachte samengevat.
“Is zoiets dan eigenlijk geen circulariteit?” vroeg een lid van het hof zich af, “…en moet de juistheid van het certificate dan niet nader juridisch onderzocht worden?” Cornegoor antwoordde op de vraag welk van de twee documenten nu het ander bevestigt; “De opinie vertrouwt op de inhoud van het certificate.”
Een aantal vragen en documenten verder, vervolgt hij; “Slechts als Scholten het certificate niet zou willen ondertekenen, is er pas aanleiding tot nader juridisch onderzoek.”
In de oren van juristen een logische fout.

Artikel 25 onder L

In eerdere opinions (er zijn vier versies van in het Havenschandaal) kwam in de eerste aanleg (vrijspraak) al naar voren dat in het document voorbij was gegaan aan artikel 25 onder L van de statuten van het Rotterdams Havenbedrijf. Dit artikel stelt dat als het Havenbedrijf grote financiële verplichtingen aangaat, de toestemming van de Raad van Commissarissen is vereist. “Merkwaardig genoeg wordt er in tegen- stelling tot letter L uitvoerig uitgeweid over artikel 25 onder B, onder C en zelfs E, die totaal irrelevant zijn in dit verband, dus u heeft er blijkbaar serieus naar gekeken.”

Bovendien blijft het bij de laatste versies van genoemde documenten nog steeds volstrekt onduidelijk wie de verschillende opdrachten tot het opstellen van de legal opinions heeft gegeven, en zelfs met welk oogmerk. Op deze vragen antwoordde Cornegoor dat er bij opinies en garanties helemaal geen sprake is van een cliënt, en dat hij daar ook geen belang bij had.
Wat het oogmerk was van de opdrachtgever speelde geen rol. “Het was druk in die periode, met de Aandelenlease-affaire en de Barclays- transactie.”
De opinie van 23 februari 2004 werd nog na middernacht verstuurd.

Dat was een zondagnacht.

Gewetensconflict

De Advocaat Generaal pakt uit in haar Hoger Beroep. De eerste getuige die zij heeft opgeroepen voor verhoor is Joep van den Nieuwenhuyzen, ten behoeve van wie Willem Scholten als CEO van het Havenbedrijf een decennium geleden garanties verstrekte na een misgelopen claim op de ‘duikboottechnologie’ van RDM. De Staat verhinderde een deal met Taiwan.
Joep oogt opgewekt, en is in zijn eeuwige glimlach misschien eenzaam, maar nog niet verloren. De voorzitster van deze kamer (raadsheer) lijkt in haar uitspraak en voorkomen sterk op Hanneke Groenteman. Ze stelt hem op dezelfde wijze direct gerust en wil graag de diepere betekenis van zijn standpunt weten. Er volgt een heel praatprogramma over dingen als de verhoren bij de rechter-commissaris en dergelijke.
Omdat ze last van griep heeft, wordt Hanneke een beetje langdradig. Zelf is Joep verdachte in een aanverwante strafzaak die begin april zal starten, dus kan hij zich met succes beroepen op het verschoningsrecht conform 219 Sv.

De volgende getuige liet even op zich wachten, en is Willem Scholten zelf. Ook Willem is verdachte in zijn eigen strafzaak. Hij wil wel verklaring afleggen aan dit hof, maar alleen nadat alle getuigenverhoren in zijn eigen zaak zijn afgenomen, en alleen in zijn eigen proces. Bovendien heeft de bank nog nergens verklaard af te zullen zien van civiele procedures. Willem is niet gek. Hij is zelf ook jurist. Ook verschoningsrecht 192 Sv.

Paraplu

De Advocate-Generaal verzoekt het hof de zaak nog drie maanden aan te houden, tot tenminste na de afronding van het vooronderzoek in de zaak Nieuwenhuyzen. Die verklaringen kan zij goed gebruiken nu beide getuigen besluiten te zwijgen. Ze krijgt het niet gemakkelijk, want Jacob Cornegoor wil best antwoord geven op haar vragen, maar zij mag hem niet in conflict brengen met zijn zwijgplicht en geweten ten aanzien van de cliënten. Zowel processueel, als beroepsmatig. En dat wordt lastig, want zowel Joep als Willem zijn met diverse vennootschappen juridisch jarenlang bijgestaan door Cornegoor. Dat resulteert dus in zwijgrecht hier, en zwijgplicht daar. En in een constellatie als deze heeft zoiets een paraplu-werking, zo stellen de advocaten van Cornegoor. Nog eens aanhouden voor drie maanden, en dan is er nog het recht op berechting binnen redelijke termijn.

De verdediging leek nu en dan stekelig, maar desondanks deed Jacob Cornegoor zijn uiterste best om zowel de Advocaat-Generaal als het Hof inzage te geven in de keuken van een business-advocaat. Een druk restaurant waar de slager zij eigen vlees keurt.
Of de getroffen banken in geval van een veroordeling nog een civiele procedure zullen starten om verhaal te kunnen halen, is maar de vraag. In welke mate is het deficit hun zelf toe te rekenen? Het is inmiddels algemene kennis dat banken zeer graag geld verkopen, en daarbij zelfs kredietnemers tot valsheid in geschrifte bewegen om protocollen te forceren.
Niet alleen de omstreden huurcontracten in het bankroet van bijvoorbeeld Eurocommerce geven hier blijk van, maar ook recente jurisprudentie zoals de uitspraak van 27 november 2012 door het Gerechtshof te Leeuwarden waarin Rabobank een lening verstrekt aan een gehuwde man, die voor de borgtocht tekent zonder dat de echtgenote erbij betrokken is. Een schending van de onderzoeksplicht.
De eerste zittingsdag voor het proces Van den Nieuwenhuyzen staat voorlopig gepland voor vier april.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s