Havengaranties


cropped-dsf3123.jpg

De garanties

DUIKBOTEN

Eind jaren ‘80 leverde scheepswerf RDM Wilton Feijenoord (RDM en Wilton Feijenoord waren toen nog van de overheid na faillissement van RSV) twee onderzeeboten van het type Seadragon aan Taiwan. Daarop kreeg de Nederlandse Staat tijdens die duikbootaffaire de toorn van China over zich heen.  

Ruim tien jaar later (sinds overname door de Royal Begemann-Group in 1991 wordt RDM geleid door van den Nieuwenhuyzen) ligt er bij RDM een bestelling van de Verenigde Staten om op last van Taiwan acht diesel-aangedreven onderzeeërs te kunnen bouwen of leveren. De bestelling betrof een afgeleide van de Amerikaanse belofte aan Taiwan om een eventuele Chinese maritieme blokkade van het eiland te kunnen afwenden.

Van den Nieuwenhuyzen kon twee onderzeeërs die RDM van Defensie had overgenomen, en die nog in Maleisië aan de kade lagen voor Taiwan opknappen, òf hij kon misschien de ontwerpen van de nooit eerder gebouwde Zwaardvis-klasse ‘Moray’ (Moeraal) aan de Verenigde Staten leveren langs de eerder vergunde Seadragon-constructie. Doordat de Chinezen zich bedreigd voelden in dit vooruitzicht dreigden zij zelf met een economische boycot aan de Rotterdamse haven. Geen schip met Chinese koopwaar zou meer gelost worden te Rotterdam. Dat betekent doorgaans lege havens en duurdere spulletjes bij Ikea.

EÉN CHINA BELEID

Nederland weigerde licentie af te geven voor de Moray-ontwerpen vanwege haar één-China-beleid waarmee in die jaren ‘80 een crisis was afgewend (de overheid ontkent de Chinese boycot nog altijd in alle talen). Bovendien was er op grond van gebruikte subsidie-gelden ter ontwikkeling van de bestreden Moray-ontwerpen (ruim zestig miljoen gulden) toestemming vereist (mede eigendom van IE-rechten). Het standpunt van de overheid daarin werd aan RDM gecommuniceerd.

Ofschoon Economische Zaken in de beginjaren ‘90 nog sprak van ‘ernstige bezorgdheid’, gingen de onderhandelingen voort. Toen RDM tien Seadragons via een onderneming op de Antillen probeerde te verhandelen, sommeerde Nederland opheffing. Maar de boycot wordt  nog altijd ontkend.

Hoewel er nog wel eens denigrerend werd gedaan over de onderzeeërs van RDM, beantwoordden deze nog altijd aan een niche markt; diesel aangedreven onderzeeërs worden nog maar weinig geproduceerd.

Volgens minister Jorritsma van EZ bleef Joep van den Nieuwenhuyzen echter op zoek naar mazen in de wet om de Seadragons en Sealions te bouwen, en toen hij in mei 2002 bemiddeling vond bij militair attachees van de US Navy, en van Aertsen bovendien sprak van ‘de dreigbrief van China’, leidde dat tot het torentjesoverleg in juni van dat jaar.

In die tweede helft van 2002 was Heinsbroek nog kort minister EZ. Het was politiek een stormachtige periode. Geen klimaat om als militair maakindustrieel afspraken te maken met topambtenaren. Morgen kan een ander op het pluche zitten, en er heel anders over denken. Bovendien staat functieverloop gelijk aan gebrek aan dossierkennis en relatiegeschiedenis. Staatssecretaris van der Knaap (Defensie) heeft ruim vijf jaar zijn post bestierd, maar wist op het gebied van wapens en materieel volgens van der Nieuwenhuyzen “..van toeten noch blazen”. Wat volgens hem bij technisch defensie-materieel niet verwonderlijk is, als je geen woord Engels spreekt.

CERTIFICATEN

In die periode van juni/juli 2002 sprak Joep met Willem Scholten over de boycotkwestie. Willem was een man van de haven, en ging voorlopig ook niet weg. Politiek onafhankelijk, en niet te benauwd om beslissingen te nemen. Vanaf 17 december van dat jaar blijken de acties met betrekking tot Taiwan dan ook gestaakt door Joep. De persoonlijke en schriftelijke verklaring van Willem Scholten over de beslissing om RDM te compenseren met bankgaranties ter waarde van honderd miljoen, en deze overweging niet ten prooi te werpen aan het wisselvallige politieke debat, stelde hij op 5 december 2002 op (voor later). Dit gebeurde ten kantore van Spigthoff advocaten, waar het document (de ‘Brief aan mijn dochter’) in de kluis werd bewaard.

De betrokken geldverstrekkers die gedekt werden door deze garanties (Residex, Atradius, Barclays, maar ook Commerzbank) hebben certificaten in bezit waarin de grondslag (compensatie) nogmaals bewezen wordt. Het Openbaar Ministerie echter, evenals de betrokken ministers en staatssecretarissen, ontkennen heden ten dage elke dreiging van een Chinese boycot. Toch werd in die zomer van 2002 de landsadvocaat al ingeschakeld toen RDM in een oplossing voor de Taiwan-kwestie een serieuze gesprekspartner vond in de attachee van de US Navy.

De financieringen die gewaarborgd werden door de garanties bestonden uit verschillende bedragen en doeleinden. De meesten hadden een omvang van maximaal twintig tot vijfentwintig miljoen euro. Voor leningen van grotere omvang gelden andere bevoegdheden en criteria.

Om de garanties ter waarde van 100 miljoen euro die Scholten had verstrekt, bij de verschillende banken te waarborgen, werden legal opinions en certificates opgesteld door onder andere Jacob Cornegoor. Deze opinions en certificates zullen vanaf de tweede helft van 2004  worden gewraakt door de betrokken banken, en later door justitie worden aangegrepen om Cornegoor te vervolgen. Scholten zal vervolgd worden voor onbevoegdheid, en voor het verzwijgen van de garantie- verstrekking in de jaarstukken. Na onderzoek wordt ook omkoping vermoed.

(Lees verder op de pagina: Havenprocessen)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s